زندهیاد شیرمحمد اسپندار متولد سال ۱۳۰۶ در شهرستان بمپور استان سیستان وبلوچستان، از برجستهترین هنرمندان موسیقی نواحی ایران و شناختهشدهترین نوازندگان ساز دونَلی بود که با هنر کمنظیر خود، نغمهها و مقامهای اصیل بلوچی را به مخاطبان داخلی و جهانی معرفی کرد.
استاد شیرمحمد اسپندار، نوازنده پیشکسوت و چهره ماندگار موسیقی اصیل بلوچستان، شامگاه چهارشنبه ۳۱ تیرماه ۱۴۰۵ در سن ۹۸ سالگی دار فانی را وداع گفت.
وی در نوجوانی برای فراگیری و تجربهاندوزی موسیقی به کراچی پاکستان رفت و پس از سالها فعالیت هنری در سال ۱۳۳۷ به ایران بازگشت و مسیر ماندگار خود را در عرصه موسیقی بلوچستان ادامه داد.
استاد اسپندار در سال ۱۳۵۲ با حضور در جشن هنر شیراز مورد توجه اهالی فرهنگ و هنر قرار گرفت و بعدها در جشنوارههای متعدد داخلی و خارجی به اجرای برنامه پرداخت. دریافت دکترای افتخاری موسیقی سنتی از فرانسه، دیپلم افتخار نوازندگی، لوحهای تقدیر متعدد و جایزه ویژه جشنواره موسیقی فجر در سال ۱۳۹۶، بخشی از افتخارات این هنرمند فقید بود.
این استاد نامدار با نواختن ساز دونَلی، نقش مهمی در معرفی موسیقی بلوچستان به جهان داشت و نام او بهعنوان یکی از مهمترین میراثداران موسیقی اصیل این خطه در تاریخ فرهنگ ایران ماندگار خواهد ماند. تندیس استاد اسپندار و نخستین دونَلی وی نیز در موزه مردمشناسی تهران به یادگار گذاشته شده است.
پس از انتشار خبر درگذشت استاد اسپندار، بسیاری از هنرمندان، پژوهشگران و دوستداران موسیقی نواحی، از او به عنوان گنجینه زنده موسیقی بلوچستان یاد کردند و تأکید داشتند که او با سالها تلاش و عشق، میراث ارزشمند موسیقی بلوچی را از خطر فراموشی نجات داد. آنان معتقدند هنر استاد اسپندار تنها به نوازندگی محدود نبود، بلکه او راوی فرهنگ، تاریخ و هویت مردمان بلوچستان بود.
شماری از موسیقیدانان کشور نیز در پیامهای خود اظهار کردند که استاد اسپندار با نوای سحرانگیز دونَلی، پلی میان فرهنگ بلوچستان و دیگر نقاط ایران و جهان ایجاد کرد و نشان داد که موسیقی نواحی ایران از ظرفیت و غنای کمنظیری برخوردار است. به گفته آنان، فقدان این هنرمند ضایعهای بزرگ برای موسیقی بومی و آیینی کشور به شمار میرود.
اهالی فرهنگ و هنر سیستان و بلوچستان نیز بر این باورند که نام و آثار استاد شیرمحمد اسپندار هرگز از حافظه مردم این سرزمین پاک نخواهد شد و نسلهای آینده همچنان با شنیدن نغمههای دونَلی او، تاریخ، فرهنگ و اصالت بلوچستان را به یاد خواهند آورد. آنان خواستار ثبت، حفظ و انتشار آثار صوتی و تصویری این هنرمند برای بهرهمندی آیندگان شدند.
به عنوان خبرنگاری که سالها در جایجای سیستان و بلوچستان در میان مردم این دیار زندگی و قلم زدهام، باور دارم که استاد شیرمحمد اسپندار تنها یک نوازنده نبود او صدای روح بلوچستان بود. هر نغمهای که از دونَلی او برمیخاست، روایتگر رنج، شادی، مهر، مهماننوازی و اصالت مردمانی بود که قرنها فرهنگ خود را سینهبهسینه حفظ کردهاند.
امروز اگرچه استاد اسپندار در میان ما نیست، اما نوای ماندگار دونَلی او همچنان در کوهها، دشتها و نخلستانهای بلوچستان طنینانداز خواهد بود. بیتردید نام این استاد بزرگ در تاریخ موسیقی ایران جاودانه میماند و یاد و هنر او چراغ راه هنرمندان جوان این سرزمین خواهد بود.
روزنامه قدس درگذشت این استاد فرهیخته و هنرمند برجسته را به خانواده آن مرحوم، جامعه فرهنگی و هنری کشور و مردم شریف بلوچستان بخصوص شهرستان بمپورتسلیت عرض کرده و برای روح بلند آن فقید سعید، رحمت و مغفرت الهی مسئلت دارد.
ایرانشهر-حسین سپاهی-خبرنگار قدس
نظر شما